25 czerwca 2017

Imieniny obchodzą dzisiaj
Lucja, Wilhelm

Historia Chotomowa

Wątki z dziejów Chotomowa


koaciaa2_stare.jpg

Kościół i plebania w Chotomowie 1914r.

 

 

 

Nasza miejscowość położona jest na terenie historycznego Mazowsza, w kotlinie warszawskiej. Otoczona jest od zachodu i południa lasami chotomowskimi, od północy lasami legionowskimi.


W okresie początków państwa polskiego, Mazowsze (nazwa poświadczona po raz pierwszy w 1046 roku), składało się z kilku rywalizujących księstewek, włączonych do posiadłości Piastów w ciągu X wieku. W tym czasie Mazowsze pokryte było puszczami, z nielicznymi grodami, z których najbliżej położonym naszej miejscowości było Bródno Stare, funkcjonujące w okresie X-XI wieku (wały grodziska i jego otoczenie można do dzisiaj podziwiać w Parku Leśnym Bródno).


Pozostałością po puszczach mazowieckich w pobliżu Chotomowa jest rezerwat leśny Jabłonna (pomiędzy Chotomowem, a Wisłą) o powierzchni 22 ha, obejmujący resztkę naturalnego starego lasu o zróżnicowanych typach siedliskowych, m.in. fragment świetlistej dąbrowy. Tereny puszczańskie obecnej gminy Jabłonna stały się własnością kapituły katedralnej płockiej. Zaczęły powstawać niewielkie osady, na początku, głównie bartnicze.


Pierwsza wzmianka pisana o naszym rejonie pochodzi z 1339 roku (Spominki Płockie  II). Nieznana jest data erygowania parafii w Chotomowie, która była już w XIV wieku duchowym centrum okolicy (zaginął akt erekcyjny). Pewnym jest, że parafia istniała przed rokiem 1387, wtedy erygowano z niej kolejną parafię Wieliszew. W 1418 roku biskup Płocki, Jakub, dokonał lokacji wsi Chotomowo, Jabłonowo (tak nazywała się Jabłonna od licznych sadów), Janów (teraz Janówek) i Radziszew (teraz Rajszew). Cała obecna gmina Jabłonna   wchodziła wówczas w skład niezależnego od 1234 roku księstwa pod rządami lokalnej gałęzi Piastów, nie będącego częścią Królestwa Polskiego. Stan ten utrzymał się do roku 1526, kiedy po śmierci ostatnich, bezpotomnych książąt mazowieckich tereny naszej gminy wraz z Warszawą zostały włączone do Korony, (formalnie od 1529 roku). W wyniku rozbiorów Chotomów w 1795 roku znalazł się w zaborze pruskim, w 1807 w księstwie warszawskim, a w 1815 w kongresowym Królestwie Polskim, podległym Rosji. W roku 1918 po 123 latach niewoli znalazł się w odrodzonej Rzeczypospolitej.


mapa_chotomowa.jpg

Fragment austriackiej mapy wojskowej z 1911r.

 


Parafia Chotomów, pod wezwaniem Wniebowstąpienia Najświętszej Marii Panny stała się w swej historii matką, aż trzech kolejnych parafii (wspomnianej parafii Wieliszew od 1387 roku) oraz parafii Jabłonna erygowanej w 1925 roku i parafii Legionowo erygowanej w 1933 roku. Najważniejszym zabytkiem Chotomowa jest kościół i neogotycka brama-dzwonnica wzniesione w latach 1860-65.


W miejscu świątyni drewnianej, która spłonęła powstał kościół murowany w stylu neogotyckim wg projektu F.M. Lanciego, wybitnego architekta włoskiego (był w Polsce 50 lat). Fundatorem kościoła był właściciel dóbr jabłonowskich hr. Maurycy Potocki. W 1998 roku parafia w Chotomowie obchodziła 650-lecie. Historycznym zabytkiem Chotomowa jest również cmentarz z wieloma interesującymi grobowcami rodzinnymi z XIX wieku. Zastąpił on znacznie wcześniejszy cmentarz przykościelny.


 

Jak wspominał pan Polikarp Wróblewski, mieszkaniec Chotomowa ur. w 1898 roku „wieś Chotomów otoczona polami i lasami starych drzew iglastych zamieszkała była od wieków przez rolników o rdzennych nazwiskach rodzin: Grabowskich, Bziuków, Jagnieży, Osieckich, którzy utrzymywali tradycje swych ojców poprzez noszenie regionalnych ubiorów – mazurskich sukman. W niedziele i święta spotkać można było w kościele osoby starszego pokolenia odziane w mazurskie granatowe sukmany o czerwonych wyłogach i kołnierzach, zapinanych na srebrne guziki, opasane czerwonym, wełnianym pasem, a nakrycie głowy stanowiła granatowa czapka wójtówka. Był to ubiór regionalny Mazura, zanikający, utrzymujący się jeszcze w Chotomowie do pocz. XX wieku”. Wg wspomnień Bohdana Wróblewskiego syna Pana Polikarpa ”Taką sukmanę na czas mszy świętej wkładał sędziwy Józef Grabowski. W sukmanie tej torował drogę księdzu…” to wydarzenie miało miejsce w latach 1942-1944. Do najstarszych rodów chotomowskich należą ponadto rodziny Wysockich, Dąbrowskich, Białobrzeskich, Pietrasów. Na początku 1900 roku w Chotomowie było ok. 50 domów. Domy miały ściany z bali sosnowych bielonych wapnem, dachy kryto słomą, bogatsze gontem. Wielowiekowe drzewa dębu, kasztanowe, jesiony, rosnące w przydomowych zagrodach świadczyły, że w domach tych wychowano wiele pokoleń. Już na początku XX wieku Chotomów zaliczano do najpiękniejszych wiosek podwarszawskich. Jego schludne zagrody wabiły mieszkańców Warszawy do wynajmowania izb u gospodarzy w okresie letnim. Naprzeciwko kościoła przy dawnym trakcie z Ciechanowa do Warszawy, zwanym „Polską Drogą” stała karczma z zajazdem i stajnią. Niestety została spalona w czasie ostatniej wojny. W 1916 roku powstał w Chotomowie oddział harcerski, zorganizowany przez pana Polikarpa Wróblewskiego, który  włączony został do POW Praga. Niezwykle aktywny pan Polikarp zorganizował również w 1917 roku Ochotniczą Straż Pożarną w Chotomowie.


Początki szkoły w Chotomowie sięgają 1900 roku. Była to szkoła nauczania początkowego, pod kierownictwem rosyjskiego nauczyciela. Dopiero w 1905 roku nauczycielem został polski patriota Stefan Godlewski. Nowa szkoła otwarta została w 1935 roku. Była kuźnią patriotyzmu, ośrodkiem konspiracyjnego działania, tajnego nauczania, siedzibą 3 kompanii Armii Krajowej, której dowódcą był por. Stefan Krasiński „Kacper”, kierownik szkoły. Po wojnie szkoła otrzymała imię poległego w powstaniu, 3 sierpnia 1944 roku por. Stefana Krasińskiego „Kacpra”.

 

 

Niemiecka okupacja Chotomowa zaczęła się 13 września 1939 roku. Chotomów był miejscowością graniczną w tzw. Generalnej Guberni. Trzciany, Skierdy, Janówek przyłączono do Rzeszy. W sierpniu 1944 na terenie Chotomowa akcje zbrojne przeprowadziła AK. Przy obecnym rondzie znajduje się pomnik poległych żołnierzy oraz partyzantów.


W latach 90-tych Chotomów i jego okolice stały się atrakcyjnym i poszukiwanym miejscem dla mieszkańców Warszawy i innych miast, jako  idealny teren do zamieszkania. W ostatnich latach nastąpił dynamiczny wzrost liczby mieszkańców, co jest dowodem ogromnych walorów naszej miejscowości i stwarza perspektywę jej ciągłego rozwoju.


Obecnie Chotomów to ponad pięciotysięczna miejscowość, o powierzchni 601 ha.  Wspaniałe położenie Chotomowa wkomponowane w otaczające lasy: chotomowskie, legionowskie, a za Wisłą Puszczę Kampinoską, rezerwaty przyrody Jabłonna, Kępy Kazuńskie, Bukowiec Jabłonowski, Ławice Kiełpińskie oraz bliskie sąsiedztwo Zalewu Zegrzyńskiego sprawiają, że Chotomów stał się pożądanym miejscem, zarówno dla młodych, dobrze wykształconych osób oraz wszystkich, którzy szukają ciszy, spokoju, wspaniałych lasów oraz dobrodziejstw naszego najbliższego otoczenia, by aktywnie spędzać czas na spacerach, wycieczkach rowerowych, czy „żaglach”.



Dlatego promujemy nasz Chotomów jako

idealne miejsce do mieszkania i wypoczynku.



Opracowano w oparciu o – wydawnictwa PWN (słowniki geograficzne, encyklopedie

– „Chotomów, Jabłonna od wieków razem” praca zbiorowa

 

Radni z Chotomowa

Mariusz Grzybek i Wiesław Sawicki